WO1-loopgraven, kraters en bunkers vanuit de lucht
De frontlijn rond Ieper verschoof tijdens het grootste deel van vier jaar nauwelijks. De grond werd telkens opnieuw omgespit, beschoten en bevochten. Vandaag is het weer landbouwgrond, maar de oorlog liet sporen na die je van bovenaf nog makkelijker leest dan vanop de grond.
Deze pagina legt uit waar je op kunt letten tijdens een ballonvaart over de slagvelden bij Ieper. Sommige dingen zijn makkelijk te zien, andere subtiel, en we zijn eerlijk over wat wat is.
Kraters: de ronde vijvertjes
Veel van de kleine, ronde vijvertjes in de velden zijn voormalige granaat- en mijnkraters. De grond errond werd niet opgevuld of liep vol met water, en zo zijn ze gebleven. Niet elke vijver stamt uit de oorlog, maar een perfect ronde vijver midden in een veld is vaak een aanwijzing.
De bekendste mijnkraters liggen op de Mesen-rug in het Heuvelland, waar de Britten op 7 juni 1917 mijnen lieten ontploffen. Een ervan, de Pool of Peace bij Spanbroekmolen, is nu een stille vijver in een klein natuurreservaat. We kunnen niet beloven dat we erover vliegen, maar vijvers van deze vorm vind je overal in de Westhoek.
Loopgraafsporen in de velden
Op sommige plaatsen zie je door de akkers nog de loop van oude loopgraven, als vage lijnen, zigzaglijnen of lichte kleurverschillen in de grond of het gewas. De zigzagvorm komt doordat loopgraven in korte rechte stukken werden gegraven, om het effect van een inslag te beperken.
Die sporen zijn subtiel, niet spectaculair. Ze komen het best uit bij laag licht, en daarom vliegen we kort na zonsopgang of vlak voor zonsondergang, vaak boven velden met kale grond of jong gewas. Een veld vol hoge maïs in de late zomer verbergt ze.
Bunkers en blokhuizen
Duitse betonnen blokhuizen, ook pillboxes genoemd, staan nog in velden en hagen, vooral langs de rug rond Zonnebeke en Passendale. Vanuit een ballon zien ze eruit als kleine grijze blokken naast een veldhoek, een boerderij of een weg. Landbouwers bouwden eromheen in plaats van ze te verwijderen.
De ‘ijzeroogst’
Ruim honderd jaar later ploegen landbouwers nog elk jaar niet-ontplofte granaten en ander oorlogsafval op. Het is een van de redenen waarom dit landschap zowel een plek van herinnering is als een plek om met respect te behandelen. Blijf bij een bezoek te voet op de aangeduide wandelpaden.
Tips om het meeste uit je vlucht te halen
- Vlieg kort na zonsopgang of vlak voor zonsondergang, wanneer laag licht schaduwen werpt die de grond doen opvallen
- Neem een telefoon of camera met goede zoom mee, en een verrekijker als je die hebt
- Neem een moderne slagveldkaart of loopgravenkaart mee om te vergelijken wat je ziet met het terrein
- Vertel je piloot welke streek of plek je interesseert, dan zeggen we wat die dag mogelijk is
Onze route en hoogte hangen altijd af van de wind, dus we beloven nooit een bepaalde plek. We vertrekken vanuit Ieper, Zonnebeke en Poperinge, midden in het voormalige front. Een gedeelde vlucht kost €170 per persoon voor 1–2 personen en €165 per persoon vanaf 3 personen (kinderen onder 12 jaar: €130), inclusief verzekering, taksen, btw en champagne na de vlucht. Voor de andere kant van het verhaal lees je oorlogskerkhoven vanuit een ballon, of het ruimere overzicht de Westhoek en de Groote Oorlog, gezien vanuit een ballon.
Vaag, op sommige plaatsen. Oude loopgraven tonen zich als lijnen of kleurverschillen in velden, vooral bij laag licht en op kale of jong beteelde akkers. Kraters en bunkers zijn makkelijker te zien.
Veel zijn granaat- of mijnkraters die vol water liepen en nooit gedicht werden. Niet elke vijver stamt uit de oorlog, maar een perfect ronde midden in een veld vaak wel.
Kort na zonsopgang of vlak voor zonsondergang, wanneer laag licht schaduwen werpt die vormen in de grond doen opvallen. Het zijn ook de rustigste momenten om te vliegen.
